هرآنچه درباره شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران باید بدانید!

شرایط مناسب آب‌و‌هوایی موجب شده است تا در شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران، محصول زعفران باکیفیت تولید شود. استان خراسان و به‌ویژه منطقه قائن را به‌عنوان زادگاه اصلی زعفران می‌شناسند و بهترین زعفران ایران در این مناطق کشت می‌شود. بااین‌وجود به دلیل ارزش اقتصادی زعفران و مناسب‌بودن شرایط اقلیمی در برخی دیگر از نقاط کشور این محصول در شهرها و استان‌هایی غیر از استان خراسان نیز کشت می‌شود. در این مقاله از گروه بازرگانی زعفرانیه شهرهای تولید زعفران در ایران را معرفی می‌کنیم.

کاشت زعفران

زعفران گران‌ترین ادویه جهان دارای ارزش غذایی و دارویی بالا است. صادرات زعفران ارزش بالایی داشته و بین کشورهای مختلف جهان رقابت بالایی برای کسب سهم بازار بیشتر وجود دارد. کاربرد زعفران در صنایع مختلف و ارزش‌های آن، موجب افزایش کشت این محصول شده است. برای کاشت زعفران در شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران شرایط خاصی لازم است که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

1. شرایط اقلیمی

یکی از اولین شرایط برای داشتن بهترین زعفران ایران توجه به شرایط آب‌وهوایی و شرایط اقلیمی منطقه است. زعفران یک گیاه نیمه‌گرمسیری است که می‌تواند تا حداکثر دمای 40+ درجه در تابستان و حداقل دمای 40- درجه در زمستان را تحمل کند. کشت زعفران در مناطقی با زمستان‌های تقریباً سرد و دارای بارندگی انجام می‌شود. همچنین در طول تابستان نیز نباید رطوبت خاک زمین زیر کشت زعفران بالا باشد.

2. زمین و آب مناسب

 شرط دیگر برای کشت زعفران در شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران کیفیت خاک و آب کشاورزی است. پیاز زعفران 8-7 سال باید در خاک زمین کشاورزی باشد و این خاک باید غنی از مواد معدنی موردنیاز پیاز باشد. خاک مناسب برای کشت زعفران در روستاها وشهرهای تولید زعفران خاک لومی شنی است که ترکیبی از شن، ماسه و خاک رس را تشکیل می‌دهد.

همچنین میزان PH آب و خاک نیز باید 7.5-6.5 باشد. میزان شوری آب مناسب برای آبیاری زعفران بهتر است کمتر از 2.000 میکروموس بر سانتیمتر باشد. البته پیاز زعفران می‌تواند شوری نزدیک به 4.000 میکروموس را نیز تحمل کند.

 

3. آبیاری زعفران

از دیگر نکات مهم برای کاشت زعفران در شهرها و روستاهای زعفران خیز مربوط به آبیاری است که توجه به زمان‌بندی، میزان و نحوه آبیاری زعفران نیز نقش مؤثری در کیفیت محصول دارد. زعفران یک گیاه کم‌آب است؛ ولی پیاز آن در دوره رشد به رطوبت کافی نیاز دارد. آبیاری زعفران از 4 مرحله تشکیل شده است که مرحله اول و چهارم بسیار مهم هستند. مرحله سوم آبیاری برای روستاها و شهرهای تولید زعفران است که در مناطق خشک و بدون بارندگی قرار دارند.

4. زمان کاشت زعفران

از دیگر موارد مهم در کاشت بهترین نوع زعفران ایران زمان کاشت است. زمان کاشت بر اساس شرایط اقلیمی متفاوت است؛ ولی معمولاً زمان کاشت زعفران به‌ویژه در استان خراسان از خردادماه آغاز می‌شود. به دلیل گرمای هوا در ماه‌های تیر و مرداد کاشت زعفران در شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران، نباید پیاز زعفران در تیر و مرداد کاشته شود.

روش های کاشت زعفران

معمولاً اواخر بهار مناسب‌ترین فصل برای کشت زعفران است و پیاز زعفران به سه روش کاشته می‌شود که در ادامه آن‌ها را بررسی می‌کنیم:

1. شهرها و روستاهای زعفران خیز؛ کشت خاکی

اولین روش کشت بهترین زعفران ایران کشت خاکی است. این روش کشت که در شهرهای تولید زعفران اجرا می‌شود قدیمی‌ترین و رایج‌ترین روش کشت است. کشت خاکی روش یک‌بار کشت است و بدون جابه‌جایی پیاز زعفران تا 8-7 سال می‌توان از آن محصول برداشت کرد.

2. کشت در منزل

روش دیگر برای کشت زعفران، کاشت زعفران در منزل است که در گلدان یا جعبه انجام می‌شود. در این روش کشت که محدودتر است باید تمام موارد و نکات مربوط به کشت خاکی شامل آبیاری، نور مناسب، دما و… رعایت شود.

3. کشت گلخانه ‌ای

آخرین روش کشت زعفران، کشت گلخانه‌ای است که روشی جدید محسوب می‌شود و از این روش در شهرها و روستاهای زعفران خیز استفاده نمی‌شود؛ بلکه در مناطقی اجرا می‌شود که اقلیمی ناسازگار برای رشد زعفران دارند. برای کاشت زعفران گلخانه‌ای از روش کشت ایروپونیک استفاده می‌شود.

شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران در استان خراسان

زعفران گیاهی ارزشمند است که خواص فراوانی داشته و علاوه بر ارزش غذایی بالا، ارزش‌های دارویی بی‌نظیری هم دارد. خاستگاه اصلی زعفران استان خراسان و به‌ویژه شهر قائن است که بهترین زعفران ایران و جهان در آن کشت می‌شود. علاوه بر این در شهرهای و روستاهایی از ایران هم که ویژگی‌های اقلیمی و آب‌وهوایی مناسب را برای کشت داشته باشند زعفران کاشته می‌شود. در ادامه شهرها و روستاهای زعفران خیز استان خراسان را معرفی می‌کنیم.

1. قائن

در بین شهرها و روستاهای زعفران خیز، زعفران قائنات معروف‌ترین زعفران در ایران و با بهترین کیفیت است. شرایط آب‌و‌هوایی مناسب موجب شده است تا بهترین زعفران ایران در این شهر عمل آید. منبع درآمد بسیاری از ساکنان قائن کشت زعفران است به صورتی که طبق آمار حدود 4500 هکتار از مزارع شهرستان قائن زعفران زعفران کاشته شده و هرسال تقریباً 30 تن زعفران از این مزارع برداشت می‌شود. به دلیل کیفیت زعفران این منطقه، تشخیص زعفران اصل قائنات اهمیت زیادی دارد.

2. گناباد

از دیگر شهرهای تولید زعفران ایران گناباد است که این شهرستان نیز سابقه‌ای طولانی در تولید زعفران مرغوب دارد. طبق آزمایش‌های انجام‌شده روی زعفران تولیدشده در گناباد، محصول زعفران این شهرستان کیفیت بالایی داشته عطروطعم آن ممتاز است.

3. فردوس

از دیگر شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران استان خراسان، شهر فردوس است که شرایطی بسیار مناسب برای کاشت و عمل‌آوری بهترین زعفران ایران را دارد. کیفیت زمین کشاورزی، پیاز مرغوب، دانش بالای کشاورزان و دست‌اندرکاران کشت زعفران و پیروی از استانداردهای کشاورزی، فردوس را به یکی دیگر از بهترین شهرهای تولید زعفران تبدیل کرده است.

4. شهرها و روستاهای زعفران خیز؛ تربیت حیدریه

آب‌وهوای مناسب تربت‌حیدریه این منطقه را به یکی دیگر از مراکز بزرگ کاشت بهترین زعفران ایران تبدیل کرده است. حدود 20 هزار هکتار از زمین‌های تربت حیدریه زیر کشت زعفران هستند و سالانه 100 تن زعفران خشک از مزارع این منطقه برداشت می‌شود.

5. تایباد

در بین شهرها و روستاهای زعفران خیز استان خراسان شاید نام تایباد کمتر به گوش خورده باشد؛ ولی محصول زعفران این منطقه نیز کیفیت بسیار خوبی دارد. باید گفت که یکی دیگر از بهترین انواع زعفران ایران در این منطقه تولید می‌شود. حدود 8.000 هکتار از زمین‌های تایباد زیر کشت زعفران هستند.

6. خواف

شهرستان خواف در استان خراسان از دیگر شهرهای تولید زعفران ایران است که حدود 700 هکتار از زمین‌های آن زیر کشت زعفران قرار دارند. البته در سال‌های اخیر به دلیل کاهش بارش، سرما و یخ‌بندان بی‌سابقه و خشکسالی برداشت محصول زعفران خواف کاهش‌یافته است؛ ولی کیفیت زعفران این منطقه نیز در سطح بسیار خوبی قرار دارد.

کشت زعفران در سایر مناطق ایران

علاوه بر استان خراسان در استان‌های دیگر ایران نیز زعفران کشت و تولید می‌شود. در ادامه به شهرها و روستاهای زعفران خیز ایران در استان‌های مختلف می‌پردازیم.

1. استان همدان

در استان همدان به دلیل وجود شرایط آب‌وهوایی مناسب، کیفیت خاک و نیروی کار ماهر و فعال زعفران کشت شده و محصولی باکیفیت به دست می‌آید. در شهرها و روستاهای زعفران خیز استان همدان حدود 270 هکتار زمین زیر کشت زعفران است. شهرهای تولید زعفران در استان همدان شامل ملایر، کبودرآهنگ، همدان، تویسرکان، قهاوند، رزن و بهار هستند.

2. استان کرمان

کاشت زعفران در استان کرمان نیز سابقه طولانی دارد و 1600 هکتار از زمین‌های این استان زیر کشت زعفران هستند. می‌توان گفت زعفران بخش مهمی از فرهنگ و اقتصاد استان کرمان بوده و اشتغال‌زایی فراوانی به همراه دارد. بهترین زعفران ایران مربوط به استان کرمان در شهرستان‌های سیرجان، شهر بابک، ریگان، بافت، زرند و بردسیر تولید می‌شود.

3. استان یزد

برخی از شهرها و روستاهای استان یزد نیز دارای شرایط مناسب برای کشت زعفران هستند. سطح زیر کشت زعفران در استان یزد حدود 900 هکتار است و نیروی ماهر انسانی در مزارع یزد و برخورداری از دانش بالای کشاورزی موجب شده است تا در یزد نیز نمونه دیگری از بهترین انواع زعفران ایران تولید شود. شهرها و روستاهای زعفران خیز استان یزد در شهرستان‌های بافق، بهاباد، مهریز و ابرکوه قرار دارند.

4. استان اصفهان

علاوه بر مناطقی که گفته شد استان اصفهان نیز از مناطق مهم در تولید بهترین زعفران ایران است. استان اصفهان در مقام پنجم تولید زعفران ایران قرار دارد و حدود 1300 هکتار از زمین‌های این استان به کشت زعفران اختصاص دارند. شهرها و روستاهای زعفران خیز استان اصفهان در شهرستان‌های نایین، گلپایگان، میمه، نجف آباد، نطنز، تیران و کرون، شاهین شهر و اصفهان هستند.

5. استان قم

شرایط آب‌وهوایی استان قم به‌ویژه بخش کوهستانی کهک بسیار مناسب کاشت زعفران است. زمین‌های مناسب و حاصلخیز برای کاشت زعفران و نیروی انسانی موجب شده است تا استان قم نیز ظرفیت بالایی برای تولید زعفران ایران داشته باشد. در حال حاضر حدود 30 هکتار از زمین‌های استان قم به‌ویژه در بخش کهک زیر کشت زعفران هستند.

6. استان آذربایجان شرقی

شهرها و روستاهای زعفران خیز در استان آذربایجان شرقی نیز وجود دارند که محصولی با کیفیت بالا تولید می‌کنند. حدود 350 هکتار از زمین‌های کشاورزی این استان زیر کشت زعفران بوده و این محصول بیشتر در شهرستان‌های شبستر، آذرشهر و اهر کشت می‌شود.

7. استان کردستان

در چند سال گذشته کشت زعفران در استان کردستان نیز رونق یافته و به دلیل نیروی کار انسانی و شرایط اقلیمی مناسب می‌توان در این منطقه نیز بهترین زعفران ایران را عمل آورد. در حال حاضر سطح زیر کشت زعفران در استان کردستان 42 هکتار است و شهرها و روستاهای زعفران خیز کردستان در شهرستان‌های دهگلان، بانه، بیجار و سنندج قرار دارند.

8. استان لرستان

شهرهای تولید زعفران در استان لرستان در شهرستان‌های خرم‌آباد، دورود، پلدختر و الیگودرز هستند. زمین‌های کشاورزی این مناطق، آب‌وهوای مناسب و نیروی انسانی نیازمند کار، استان لرستان را به یکی دیگر از مناطق مناسب برای تولید زعفران تبدیل کرده است. سطح زیر کشت زعفران در استان لرستان حدود 380 هکتار است.

9. شهرها و روستاهای زعفران خیز؛ استان فارس

حدود 1100 هکتار از زمین‌های استان فارس نیز زیر کشت زعفران بوده و سالانه نزدیک به 4 تن زعفران در این استان تولید می‌شود. استفاده از پیاز زعفران مرغوب، خاک حاصلخیز و توجه به اصول کاشت زعفران، استان فارس را به یکی دیگر از مناطق مناسب کشت زعفران تبدیل کرده است.

جمع‌بندی

علاوه بر شهرها و روستاهای زعفران خیز استان خراسان مانند قائن، فردوس، تربت‌حیدریه و گناباد، در بسیاری از مناطق دیگر ایران نیز زعفران کشت می‌شود. ازجمله استان‌های تولیدکننده زعفران ایران می‌توان استان کرمان، قم، فارس، همدان، لرستان، کردستان و استان اصفهان را نام برد.

زعفران تولیدشده در بسیاری از این مناطق کیفیت بالایی دارند. آنچه دراین‌بین باید به آن اشاره کرد اینکه خاستگاه اولیه زعفران استان خراسان بوده و می‌توان اذعان کرد که بهترین زعفران ایران در استان خراسان و به‌ویژه شهرستان قائن تولید می‌شود. البته شهرهای تولید زعفران ایران در استان‌های دیگر نیز با بهره‌گیری از نهاده‌های کشاورزی مرغوب، دانش کشاورزی و رعایت استانداردهای لازم محصولی با بهترین کیفیت تولید می‌کنند.

شرکت زعفرانیه پیش‌گام در فروش بهترین نوع زعفران ایرانی، باهدف معرفی بهتر این محصول ناب ایران به جهان، بهترین زعفران ایرانی را در بسته‌بندی‌های زیبا و شکیل و قیمت مصوب بازار به فروش می‌رساند. محصولات شرکت زعفرانیه در بسته‌بندی‌های مختلف به‌صورت فله‌ای و عمده، بسته‌های کوچک چند گرمی تا چند مثقالی و همچنین انواع پک‌های هدیه به فروش می‌رسند. برای ثبت سفارش می‌توانید به بخش راهنمای سفارش مراجعه کنید.